Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Αυταρχισμός, Μέρος πρώτο: Ο ορισμός


Με αφορμή τα πρόσφατα γεγονότα και την μεγάλη δημοσιότητα την οποία η ομάδα του Wikileaks απολαμβάνει, καθώς και την κρίσιμη κατάσταση στην οποία βρίσκεται αυτή τη στιγμή, αποφάσισα να γράψω ένα άρθρο, μια συλλογή σκέψεων περισσότερο, με θέμα την χρησιμότητα και αποτελεσματικότητα των αποκαλύψεων του. Θέλοντας να κρατήσω το μπλοκ μου μακριά από την επικαιρότητα, ζήτησα από τον Ερμή του Aurora Borealis να φιλοξενήσει το άρθρο, το οποίο μπορείτε να το διαβάσετε εδώ. Στον ίδιο θεματικό χώρο ( ελευθερία λόγου και απόψεων) βρίσκεται το κείμενο που ακολουθει, με ένα θέμα πιο διαχρονικό και αρκετά επικίνδυνο, την αυταρχική συμπεριφορά. 


Η βασική ιδέα για αυτό το κείμενο μου ήρθε ενώ έβλεπα ένα ντοκιμαντέρ για τη χούντα ( αν θυμάμαι καλά ήταν από το «Ρεπορτάζ χωρίς σύνορα»).  Σε κάποια στιγμή ο Παττακός μιλούσε και είπε το εξής: « Μετά τις εκλογές, επαναστάσεις [= πραξικοπήματα]δε γίνονται. Δόγμα Κονδυλικόν......Διότι μετά τις εκλογές δε μπορεί κανείς να πάει αντιμέτωπος της θελήσεως του λαού». Ακούγοντας το αυτό μπερδεύτηκα αρκετά. Είχα μπροστά μου κάποιον ο οποίος είχε στην ουσία παραβιάσει κάθε ανθρώπινο δικαίωμα και είχε προκαλέσει το δεύτερο μεγαλύτερο πολιτικό και κοινωνικό τραύμα σε έναν λαό (πρώτο θεωρώ τον εμφύλιο, αν και δεν είμαι απόλυτος σε αυτό). Ο ίδιος αυτός άνθρωπος, λοιπόν έλεγε ότι δεν ήθελε να εναντιωθεί στη θέληση του λαού και σε ένα εκλογικό αποτέλεσμα ενός συστήματος ο οποίος σκόπευε ούτως ή άλλως να καταργήσει με τη βία και χωρίς τη συμβολή των πολιτών.
Είναι εμφανές ότι κάτι δεν έστεκε στον λογισμό του. Είναι πραγματικά μια από τις μεγαλύτερες αντιφάσεις που είχα ακούσει ποτέ. Όπως είναι λογικό αναρωτήθηκα γιατί υπάρχει αυτή η πραγματικά τεράστια και γελοιωδώς εμφανής αντίφαση για τόσα χρόνια στο μυαλό ενός ανθρώπου. Η εύκολη απάντηση στη απορία μου θα ήταν να πω ότι είναι απλά τρελός, ή ηλίθιος ή μαλάκας ή ψυχικά ασθενής. Για λόγους οι οποίοι θα γίνουν εμφανείς, αποφάσισα να αποφύγω αυτές τις σκέψεις και έτσι υπέθεσα ότι αυτός ο άνθρωπος έχει κάποιο χαρακτηριστικό μέσα του, μια ιδιότητα η οποία προσδίδει αυτό το λογισμό ως σωστό ακόμα και μετά από 35 χρόνια καταδίκης όχι μόνο από πολιτικά δικαστήρια αλλά και από τη κοινή γνώμη.
Δεν χρειάστηκε να πάω μακριά για να βρω αυτή τη «μαγική» ιδιότητα . Ο Παττακός είναι απλούστατα αυταρχικός. Είναι μάλιστα αρκετά αυταρχικός ώστε να μην αλλάζει τη άποψη του έπειτα από τόσα χρόνια. Φυσικά το «αυταρχικός» και ο «αυταρχισμός» είναι απλά λέξεις.  Για να δώσω μια ολοκληρωμένη εικόνα των σκέψεων μου θα πρέπει πρώτα να ορίσω τον αυταρχισμό. Αυτός ο ορισμός βέβαια δεν έχει να κάνει με τον γλωσσικό ορισμό της λέξης. Είναι ένας ορισμός που εγώ δίνω ( κάπως αυταρχικά) για να περιγράψω αυτό το χαρακτηριστικό και για πρακτικούς λόγους το ονομάζω αυταρχισμό. Οπότε η λέξη «αυταρχισμός» στο κείμενο θα αναφέρετε  στο χαρακτηριστικό το οποίο προσπαθώ να ορίσω και όχι σε οποιαδήποτε άλλη έννοια της λέξης στη καθημερινότητα. Αυτό το κάνω για να αποφύγω οποιαδήποτε παρεξήγηση ή λογικά σφάλματα.
Συνεχίζοντας, λοιπόν, άρχισα να παρατηρώ πολλές από τις ενέργειες και τις ομιλίες του Παττακού για να βρω ποίες υποκινούνταν από την αυταρχική πλευρά του χαρακτήρα του. Με αυτό το τρόπο ήθελα να εντοπίσω τα χαρακτηριστικά του αυταρχισμού για τον ορισμό του. Φυσικά, δεν έτρεξα σε βιβλιοθήκες και σε πανεπιστημιακά έγγραφα, ότι βρήκα στο youtube και στο ντοκιμαντέρ που έβλεπα ήταν αρκετά. Επίσης υπήρχαν και υπάρχουν αρκετές άλλες προσωπικότητες οι οποίες είχαν παρόμοια χαρακτηριστικά. Στάλιν, Χίτλερ, Μουσολίνι, Φράνκο, Μπατίστα και αρκετοί άλλοι. Αφού κατάφερα να βρω τον ορισμό που έψαχνα, η λίστα μεγάλωσε περισσότερο από όσο περίμενα.
Το πρώτο πράγμα το οποίο παρατήρησα είναι η συνεχή πίστη του αυταρχικού στο αλάθητο του. Ένα αυταρχικό άτομο έχει πάντα τη σωστή άποψη. Η άποψη αυτή δεν είναι μόνο σωστή αλλά ολοκληρωμένη και τέλεια. Τίποτα δε τη κλονίζει και τίποτα δεν την αποδεικνύει ως λανθασμένη. Ένα παράδειγμα αυτού του χαρακτηριστικού είναι η έλλειψη έστω και της ελάχιστης μετάνοιας από τον Παττακό ή τους υπόλοιπους της χούντας. Παρόμοια παραδείγματα  φέρουν και οι υπόλοιποι από τη παραπάνω λίστα. Λογικό επακόλουθο του πρώτου χαρακτηριστικού του αυταρχισμού είναι ότι η άποψη του  αυταρχικού υπερνικά τις απόψεις των υπολοίπων. Η άποψή του είναι τέλεια και σωστή και επειδή δύο διαφορετικές απόψεις δε μπορεί να είναι σωστές για το ίδιο θέμα, οι υπόλοιπες απόψεις είναι λανθασμένες.  
Το δεύτερο χαρακτηριστικό είναι η λογοκρισία. Ο αυταρχικός εμποδίζει τις άλλες απόψεις. Εφ’όσον μια άποψη είναι λανθασμένη, δε χρειάζεται να ακουστεί γιατί είναι περιττή. Ακόμα χειρότερα μια λανθασμένη άποψη δε χρειάζεται να ακουστεί γιατι μπορεί να μπερδέψει τον κόσμο. Μια λανθασμένη άποψη κάνουν την ίδια ζημιά με τα ναρκωτικά στη κοινωνία .Οπότε, κανένας άλλος δε χρειάζεται να ακουστεί γιατί ακόμα και αν έχει αγνές προθέσεις μπορεί να έχει κακές επιπτώσεις στην κοινωνία, την οικογένεια, τον ίδιο, κτλ. Παραδείγματα εδώ υπάρχουν πολλά. Όσοι αναφέρθηκαν πιο πάνω είχαν τα δικά του μέσα λογοκρισίας και προπαγάνδας με τα οποία έλεγχαν, αν όχι εμπόδιζαν, τη διάδοση διαφορετικών ιδεών.
Ένα αυταρχικό άτομο δεν πιστεύει στην ισοτιμία μεταξύ ανθρώπων. Πιστεύω αυτό πηγάζει πάλι από την δυνατή πίστη στην άποψή του. Αν όλοι οι άνθρωποι ήταν ίσοι τότε όλοι θα είχαν τη ίδια νοητική ικανότητα ώστε να καταλήξουν στο ίδιο τέλειο συμπέρασμα και στη ίδιο άποψη με το αυταρχικό άτομο. Αλλά μόνο η άποψη του αυταρχικού είναι σωστή. Επομένως αυτός και όσοι συμφωνούν με τη άποψή του χαρακτηρίζονται από μια πνευματική ανωτερότητα  η οποία τους καθιστά καταλληλότερους για τη λήψη σημαντικών αποφάσεων καθώς και για να ηγούνται απόλυτα κοινωνικές ομάδες (κόμμα, οικογένεια, έθνος, λέσχη κτλ.) Και πάλι εδώ τα παραδείγματα είναι άφθονα και πιστεύω ότι δε χρειάζεται να επεκταθώ ιδιαίτερα.
Έχοντας καθορίσει τη ανισότητα, ο αυταρχισμός ανοίγει και το παράθυρο στη βία. Εφ’όσον κάποιο άνθρωποι είναι πνευματικά και σωματικά κατώτεροι, δε μπορούν να αντιληφθούν και να αποδεχθούν τις απόψεις του αυταρχικού μέσα από διάλογο ή παράδειγμα. Η επόμενη δυνατή λύση είναι η χρήση βίας, είτε αυτή είναι λεκτική είτε σωματική. Ως βία εδώ προτιμώ να εννοηθεί κάθε καταναγκαστική πράξη που επιβάλετε σε ένα άτομο. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι οι εξορίες και τα διάφορα βασανιστήρια σε διάφορα καθεστώτα.
Ένας πρακτικός, σε ότι αφορά αυτό το κείμενο τουλάχιστον, ορισμός μπορεί να δοθεί με βάση τα παραπάνω χαρακτηριστικά για τον αυταρχισμό και το αυταρχικό άτομο.  Αυταρχισμός ορίζεται ως η υπεράσπιση και επιβολή μιας ιδέας, αντίληψης,  ή πίστης με τη χρήση οπουδήποτε άλλου μέσου εξαιρουμένων των λογικών επιχειρημάτων. ( Φυσικά αυτός ο ορισμός δεν είναι χαραγμένος σε πέτρα. Πιστεύω ότι με το καιρό θα γίνει καλύτερος και πιο περιεκτικός). Όπως είναι σαφές από ότι έγραψα πιό πάνω, τα μέσα για την υπεράσπιση αυτής της ιδέας δεν βασίζονται στα ανθρώπινα δικαιώματα, την ελευθερία λόγου και ούτε σε οποιαδήποτε.
Τώρα που ο ορισμός παγιώθηκε είναι αρκετά λογικό για κάποιον να αναρωτηθεί πως κάποιος καταλήγει αυταρχικός, πως αποκτά αυτή την ιδιότητα.  Θα ήταν αρκετά απλοϊκό να υποθέσουμε ότι κάποιος γεννιέται αυταρχικός. Βέβαια αν κάποια στιγμή αποδειχθεί ότι η συμπεριφορά και ο χαρακτήρας ενός ατόμου είναι κληρονομικά τότε και αυτή η περίπτωση πρέπει να εξετασθεί. Η πιο πιθανή περίπτωση είναι ότι κάποιος γίνεται αυταρχικός μέσω της ανατροφής του. Κάποιος δηλαδή που μεγαλώνει σε μία αυταρχική οικογένεια, με ένας ή και τους δύο γονείς αυταρχικούς, ή σε μια αυταρχική κοινωνία, έναν αυταρχικό κύκλο συναναστροφής έχει μεγάλες πιθανότητες να είναι και ο ίδιος αυταρχικός.  
Δε θέλω να επεκταθώ αρκετά στο γιατί αυτό συμβαίνει και στο μηχανισμό με τον οποίο ο αυταρχισμός μεταδίδεται γιατί είναι θα αποτελούσε μια μεγάλη παρένθεση σε ένα μη σχετικό με το κείμενο θέμα. Παρ’όλα αυτά πιστεύω ότι για το σκοπό του κειμένου αρκεί η παρατήρηση ότι η οικογένεια και η κοινωνία επηρεάζουν όσο τίποτε άλλο, και ιδίως η οικογένεια, τον χαρακτήρα ενός ατόμου. Είναι αρκετές οι περιπτώσεις στις οποίες ένα άτομο βρίσκει να έχει αρκετά χαρακτηριστικά ή συνήθεις τις οποίες φέρουν και οι γονείς του, ή κάποιος στενός του φίλος. Ένα παράδειγμα αυτού είναι οι διάφορες προφορές που μια γλώσσα μπορεί να έχει αναλόγως τη περιοχή ( το άτομο αποκτά τη προφορά του λόγω της συνεχής επαφής του με τα άτομο που φέρουν τη χαρακτηριστική προφορά).
Αυτό φυσικά δε σημαίνει ότι ένα παιδί γίνεται αυτόματα αυταρχικό όταν ο γονιός του ή το περιβάλλον του καταπατούν τα ανθρώπινα δικαιώματα ή βιαιοπραγούν ή κάτι παρόμοιο. Πιστεύω ότι η διάδοση του αυταρχισμού γίνεται περισσότερο μέσω του μιμητισμού όπως ανέφερα στη προηγούμενη παράγραφο. Ο γονιός, λόγου χάρη, περνά τον αυταρχικό τρόπο σκέψης του στο παιδί μέσω της συμπεριφοράς του, για παράδειγμα το τιμωρεί για κάτι που έκανε χωρίς να του εξηγήσει γιατί η πράξη του χρειάζεται να τιμωρηθεί.Όπως είναι λογικό τα πράγματα εδώ δεν είναι καθόλου απλά. Το πως διαμορφώνεται η συμπεριφορά ενός ατόμου είναι ένα πολύπλοκο θέμα και θα προσέβαλα κάθε ψυχίατρο στο πλανήτη αν έστω και αστεία υποστήριζα ότι είχα κάποια βάσιμη γνώμη πέραν αυτού που ανέφερα.      
 Η σκέψεις μου για τον αυταρχισμό δεν τελειώνουν εδώ. Στην επόμενη ανάρτηση, δεύτερη και τελευταία για αυτό το θέμα, θα προσπαθήσω να εντοπίσω τους χώρους στους οποίους ο αυταρχισμός απαντάται και επηρεάζει την καθημερινότητα καθώς και τους τρόπους με τους οποίους κάποιος μπορεί να αντιμετωπίσει αυταρχικά άτομα και καταστάσεις.  

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Φύλακας Τρίτο: Ιχθύαγες, Μέρος Πέμπτο

Duel by Pittermilk


« Ξένε, ήρθε η ώρα,» με ξύπνησε ο Βασιλιάς ακουμπώντας με στον ώμο. Χωρίς ούτε καν να ανοίξω τα μάτια πετάχτηκα επάνω και χωρίς να πάρω ανάσα προσπάθησα να καταλάβω που βρίσκομαι. « Που είναι η σκιά;» φώναξα όταν θυμήθηκα τι έγινε τη προηγούμενη νύχτα. « Σε είδα να...» « Σταμάτα,» με διέκοψε ο Βασιλιάς. « Ότι είδες χθες είναι δικό σου. Μη το πεις ποτέ σε κανέναν.» « Ξέρω το όνομα σου,» του είπα και τον έκανα να πάψει και να με κοιτάξει στα μάτια. « Αυτό δεν αφορά αυτή τη στιγμή, ή κάθε άλλη. Ο διεκδικητής έχει φθάσει. Ακολούθησε με.» Ο Βασιλιάς έδειξε με το δεξί του χέρι τον Αγαθίτη και μία άλλη γυναικεία φιγούρα που μας περίμεναν όρθιοι, σκιάζοντας τον κόκκινο ήλιο. Ήταν αρκετά ψηλή, στον ύψος του Αγαθίτη και φορούσε παρόμοια ρούχα με τα δικά του αλλά πιο απλά και σε πιο ανοιχτόχρωμο, θηλυκό χρώμα. Τους πλησιάσαμε αργά και ακολουθώντας τις κινήσεις του Βασιλιά, στάθηκα ακριβώς απέναντι από τον Αγαθίτη που αμέσως σταμάτησε να ψιθυρίζει στην γυναίκα. « Ομιλητή,» είπε ο …

Φύλακας Τρίτο: Ιχθύαγες, Μέρος Τρίτο

Σήμερα είναι μία σημαντική μέρα για το ιστολόγιο. Ο Pittermilk, ο συνθέτης των μουσικών κομματιών που συνοδεύουν τις ιστορίες του φύλακα αποφάσισε να μαζέψει κάθε ανάρτηση έως και τη σημερινή σε μια μουσική συλλογή. Η συλλογή αυτή συνοδεύεται από μικρές περιγραφές στα αγγλικά για κάθε κομμάτι καθώς και από μερικά σκίτσα εμπνευσμένα από τους ήχουν. Οι συλλογή αυτή διατίθεται δωρεάν και μπορείται να τη κατεβάσετε ή απλά να την ακούσετε εδώ.


9 - King Winter by van612

« Οι Ιχθύαγες δε φοβούνται το σκοτάδι,» μου απάντησε μελαγχολικά. « Τα βράδια βλέπουμε καλά χωρίς φως και ακούμε ακόμα καλύτερα.  Για μας η φωτιά είναι μόνο κάτι που καταστρέφει. Είμαστε λαός που αρέσκεται σε αυτά που έχει. Δε μας αρέσουν τα κόλπα και τα τεχνάσματα του νου. "Το πιο χρήσιμο εργαλείο είναι το σώμα μας", λέει ένα παλιό γνωμικό των γονέων μας.» « Τότε γιατί εσείς κάθεστε μαζί μου στη φωτιά, και γιατί έχετε ακόντια μαζί σας;»  « Διαταγές του Βασιλιά Χειμώνα. Βλέπεις, ο καλός Βασιλιάς έχει αποφασίσει πως ο…

Φύλακας Πρώτο: Φιλοξενία

Αποφάσισα να σταματήσω τις Μάσκες για λίγο καιρό. Χρειάζομαι κάμποσο χρόνο ώστε να καταφέρω να εναρμονίσω τις λέξεις με τα αυτό που έχω στο μυαλό μου. Στο ενδιάμεσο αποφάσισα να αρχίσω να αναρτώ μια άλλη σειρά ιστοριών που πιστεύω ότι κινείται σε κατεύθυνση αντίθετη από τις Μάσκες, θεματικά και ελπίζω εκφραστικά. Για να υπάρχει μια άλλη προσέγγιση σε αυτή τη σειρά κειμένων, ο Pittermilk του Alipasas@Giannena αποφάσισε να συνοδεύσει τα κείμενα μουσικά. Μιας και είναι η πρώτη φορά που επιχειρούμαι κάτι σαν και αυτό, κάθε σχόλιο είναι ευπρόσδεκτο. Καλή ανάγνωση.
Pittermilk - Φύλακας//Μέρος Α by Pittermilk

Ήταν  το μοναδικό μπλε στο απέραντο πορφυρό. Παρ’ όλα αυτά έδενε τέλεια με το πορτοκαλί ήλιο που έδυε και τη κόκκινη άμμο στα πόδια του. Παρατηρώντας τον έτσι, συνειδητοποιώ για πρώτη φορά το πόσο μη ανθρώπινος  μοιάζει. Φοράει  ελαφρά, πάνινα  ρούχα κατάλληλα για το κλίμα της ερήμου και ένα χιτώνα  που καλύπτει όλο του το σώμα και ένα μέρος του προσώπου του. Όλα σε χρώμα σκούρου  …